حسين قرچانلو
111
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
نمود كه بعد از او ، وقف پيروانش باشد . تاريخ وقف اين زاويه 18 ربيع الاوّل 587 است . ديگر ، مدرسة النحويه است كه در كنار صحن قبة الصّخره ، در سمت قبله به سوى غرب واقع شده است . گفتهاند كه بانى آن الملك المعظّم عيسى و تاريخ بناى آن 604 ق بوده است . اين مدرسه بر يكى از برجهاى باب الرحمة مسجد اقصى قرار داشت كه منسوب به شيخ نصر مقدسى بوده است . قبل از آن به مدرسهء غزاليه معروف بود ، چون ابو حامد غزّالى كه چندى در آنجا معتكف شده است ، به او منسوب بوده است . در 610 ق ، الملك المعظّم عيسى بن احمد بن ايوب اين مدرسه را نوسازى كرد و آن را به شكل زاويهاى براى قرائت قرآن و تدريس نحو زبان عرب درآورد و كتابهايى از جمله اصلاح المنطق ابن السّكيت را وقف آن كرد . اين مدرسه در ايام مجير الدين حنبلى دائر نبوده است . ديگر ، مدرسه زاوية الدّركاء است كه در مجاورت بيمارستان صلاحى قرار داشت . به نوشتهء مجير الدين ، اين بنا در زمان فرنگان به دار الاستباريه معروف بوده و منارهاى داشته كه امروز بخشى از آن خراب شده است . در گذشته نواب قدس در آن منزل داشتند . واقف اين زاويه ، الملك المظفر شهاب الدين غازى ابن الملك العادل ابى بكر بن ايوب ، فرمانرواى ميّافارقين بوده است . ديگر ، بناى زاوية الهنود در داخل حصار شهر و در فاصلهء قريب صد مترى جنوب باب السّاهره قرار داشت و به فقراى طريقت رفاعيه متعلّق بود . بعدها ، طايفهء هنديها در آن منزل گرفتند و به زاوية الهنود معروف شد . بناى اين زاويه به قرن هفتم هجرى باز مىگردد . « 1 » بعضى از بناها و آثار بيت المقدس را الملك عيسى بن الملك العادل ، برادر سلطان صلاح الدين ايوبى ، در ايام حكومتش بر شام ساخته است كه به اهم آنها اشاره مىشود : 1 ) بناى قبة النحويه در سال 604 ق ؛ 2 ) بناى آب انبارى معروف به سبيل مشعلان ، در سال 613 ق كه آب انبارى ساده در داخل محوطهء مسجد اقصى بود و در نزديكى پلكان زاويهء شمال غربى صحن قبة الصّخره قرار داشت ؛ 3 ) بناى مدرسة المعظّمية در سال 614 ق كه مدرسهاى براى پيروان مذهب
--> ( 1 ) . الانس الجليل بتاريخ القدس و الخليل ؛ ج 2 ، ص 34 ، 43 ، 47 و 48 و تاريخ اورشليم ( بيت المقدس ) ؛ ص 160 .